Przy okazji dnia przyjaźni polsko-węgierskiej (23 marca), chciałbym Wam przypomnieć o montażu Ikarusów w Polsce. Przemysłowy montaż odbywał się w pięciu polskich miastach: Warszawie, Poznaniu, Łodzi, Częstochowie oraz Katowicach. Autobusy montowano w latach 1993–1998.
Dlaczego końcowy montaż Ikarusów odbywał się w Polsce?
Jedną z przyczyn była zmiana zasady zakupu autobusów miejskich. W 1989 roku wprowadzono zasadę wg, której samorządy miały samodzielnie finansować te zakupy, zamiast centralnego rozdzielnictwa.
Kolejną sprawą, która przyczyniła się do tego faktu były wysokie cła na pojazdy importowane, zarówno nowe jak i używane. Niestety krajowi producenci nie zaspokajali potrzeb w wystarczającym stopniu.
Warszawa
W Warszawie montaż odbywał się na terenie Zakładu R-13 „Stalowa”. W 1992 roku pierwsza grupa mechaników wyjechała do węgierskiej fabryki na pierwsze szkolenia. Montaż w Polsce nadzorowało czterech węgierskich pracowników. Dokonywali ostatecznego odbioru po montażu, a także zajmowali się homologacją i dopuszczenie pojazdów do ruchu.
Pierwsze autobusy były gotowe w listopadzie 1993 roku, jednak ze względu na długotrwałą homologację do ruchu liniowego zostały wprowadzono je w styczniu 1994 roku.
Na „Stalowej” łącznie wyprodukowano ponad 100 sztuk Ikarusów 260 oraz ponad 250 sztuk Ikarusów 280. Wśród autobusów zmontowanych w Warszawie były egzemplarze dla Płocka, Wrocławia, Kędzierzyna Koźla oraz wersje turystyczne dla prywatnego przewoźnika.
Dla zainteresowanych tematem warszawskiej montowni polecam artykuł na zzpkm.org.pl.
Łódź
W Łodzi nie istniała klasyczna montownia na dużą skalę (jak w Warszawie), ale miasto pełniło ważną rolę dzięki własnemu zapleczu technicznemu MPK oraz doświadczeniu w obsłudze tych autobusów.
W połowie lat 90. do Łodzi trafiały Ikarusy w formie częściowo zmontowanej. Proces ich „montażu” miał często bardziej uproszczony charakter niż w innych ośrodkach – polegał głównie na łączeniu gotowych sekcji pojazdu.
Poznań
Rola Poznania była znacznie bardziej „produkcyjna” niż np. w Łodzi. Kluczowe znaczenie miało tu zaplecze techniczne MPK oraz decyzje inwestycyjne z początku lat 90.
Najważniejszym miejscem montażu był Wydział Napraw Autobusów i Zespołów w Biskupicach należący do MPK Poznań. To właśnie tam w 1993 roku rozpoczęto składanie autobusów dostarczanych w formie zestawów z Węgier.
W ramach programu w Poznaniu zmontowano m.in.: 19 autobusów przegubowych Ikarus 280.70A oraz jeden 18-metrowy autobus Ikarus 435.05D.
Katowice
W Katowicach i okolicznych przedsiębiorstwach montaż Ikarusów miał charakter rozproszony i warsztatowy. Nie istniała jedna centralna montownia, zamiast tego, składanie odbywało się w zapleczach technicznych poszczególnych zajezdni, wykorzystywano doświadczenie przy naprawach głównych, montaż często łączył się z remontami lub odbudową pojazdów.
Był to więc model bardziej zbliżony do Łodzi niż do Poznania. Ze względu na rozproszony charakter nie ma dokładnych danych określających liczbę zmontowanych pojazdów.
Częstochowa
W Częstochowie montaż Ikarusów miał ograniczony i częściowo warsztatowy charakter, dlatego brak dokładnych danych określających liczbę zmontowanych autobusów. Wiadomo natomiast, że w mieście eksploatowano łącznie ponad 500 pojazdów tej marki, co wskazuje na duże znaczenie lokalnego zaplecza technicznego.
Podsumowanie
Montaż Ikarusów w Polsce był rozwiązaniem przejściowym, jednak bardzo istotnym dla transportu publicznego lat 90. Pozwolił na szybkie uzupełnienie braków taborowych i uniezależnienie się od kosztownych importów gotowych pojazdów. Dzięki programowi, który objął kilka największych ośrodków miejskich, stworzono rozproszoną sieć montowni autobusów w całym kraju.
